Электронды оқырман күнделігі

Мен оқыған кітаптар әлемі

Өзім туралы

Ақбай Ұлдана Қалиқызы

Ақбай Ұлдана Қалиқызы

Кітапхана меңгерушісі

Ыбырай Алтынсарин атындағы № 204 орта мектебі

«Кітап оқитын мемлекеттік қызметші» бағытының қатысушысы

Бұл күнделікке «Кітап оқитын ұлт» жобасында оқыған кітаптарымды жинадым. Әр жазбада шығарманың не туралы екенін және оқығанда қандай ой түйгенімді бөлісемін.

Ұлдана Қалиқызы Ақбайдың марафонның алғашқы бес кітабын оқығаны үшін берілген сертификаты
«Талапты оқырман» қола белгісі · 12 қараша 2026 жыл

Оқыған кітаптарым

Төртінші индустриялық революцияКлаус Шваб
«Төртінші индустриялық революция» кітабының қазақша басылымының мұқабасы

Авторы

Клаус Шваб

Негізгі идеясы

Цифрлық, физикалық және биологиялық технологиялар тоғысқанда адамның еңбегі, тұрмысы, тіпті өзара қарым-қатынасы өзгереді. Бұл өзгерістің игілігін кім көретіні қоғамның бүгін қабылдайтын шешімдеріне байланысты.

Қысқаша мазмұны

Шваб бу машинасынан басталған өнеркәсіптік өзгерістерді еске алып, бүгінгі жаңалықтардың ерекшелігін түсіндіреді. Мысалы, 3D-принтер компьютердегі сызбаны қолға ұстайтын бұйымға айналдырады. Автор осындай технологиялардың жұмыс орындарына, кәсіпорындарға және күнделікті өмірге ықпалын талдайды. Жаңа мүмкіндіктермен бірге екі сұрақ туады. Жұмысы өзгерген адам жаңа дағдыны қайдан үйренеді? Адамның күнделікті әрекеті туралы жиналған деректі кім басқарады?

Клаус Швабтың «Төртінші индустриялық революция» кітабы туралы пікірім

Кітаптың атауын алғаш көргенде, зауыттар мен күрделі техникалар туралы шығар деп ойладым. Оқи келе, автор айтып отырған өзгерістердің мектеп кітапханасына да қатысы барын түсіндім. Мысалы, оқушы бір шығарманы іздеп келді делік. Кітаптың қағаз нұсқасын басқа бала алып кеткен болса, электронды нұсқасын тауып бере аламын. Сонда ол кітаптың қайтуын күтпей, сол күні-ақ оқи бастайды. Мен үшін технологияның пайдасы осындай қарапайым сәттен көрінеді.

Кітапты оқып отырып, «Ақпаратты табу осынша оңайлаған кезде кітапханашының міндеті қандай?» деп ойландым. Кейде бір өлеңді интернеттен іздесең, әр бетте әртүрлі ақынның аты жазылып тұрады. Сондайда оқушымен бірге сөреден ақынның жинағын алып, өлеңді іздеп көрген қызық. Бала өз сұрағына жауап табады әрі келесі жолы телефоннан оқыған мәліметін қалай тексеруге болатынын біледі.

Швабтың кітабынан түйгенім – мен де оқырмандарыммен бірге үйреніп отыруым керек. Электронды кітапты тауып беру баланың уақытын үнемдейді. Ал келесі келгенінде «Өткендегі кітаптың қай жері ұнады?» деп сұрасам, оның нені қызығып оқитынын білемін. Келесі кітабын таңдауға көмектесетін де көбіне сол қысқа әңгіме.

Клаус Шваб. «Төртінші индустриялық революция». Астана, 2018.

Көк мұхит стратегиясыУ. Чан Ким, Рене Моборн
«Көк мұхит стратегиясы» кітабының қазақша мұқабасы

Авторлары

У. Чан Ким мен Рене Моборн

Негізгі идеясы

Адамдардың қандай қажеті өтелмей жүргенін түсіну жаңа нарық ашуға көмектеседі. Авторлар сатып алушы үшін пайдалы тұстарды күшейтіп, артық шығынды қатар қысқартуды «құндылық инновациясы» деп атайды.

Қысқаша мазмұны

Авторлар нарықты екі мұхитқа теңейді. «Ала мұхитта» компаниялар бір топ тұтынушы үшін таласады. «Көк мұхитта» кәсіпорын бұрын бұл өнімге қызықпаған адамдарға да қажет ұсыныс жасап, жаңа сұраныс туғызады.

Төрт әрекет

  • Жою. Тұтынушыға пайдасы шамалы қандай нәрседен бас тартуға болады?
  • Азайту. Неге қажеттен артық шығын жұмсалып жүр?
  • Арттыру. Тұтынушы бағалайтын қай қасиетті күшейту керек?
  • Жасау. Бұрын ұсынылмаған қандай мүмкіндік адамдарды қызықтырады?

Кітаптағы мысал

Cirque du Soleil жануарлармен қойылатын нөмірлерден бас тартып, қойылымға театрлық оқиға желісі мен музыканы енгізді. Осылайша шығынның бір бөлігін қысқартып, театрды ұнататын ересек көрермендерді де циркке тартты.

Стратегияны іске асырудың алты қағидасы

  1. Нарықтың қалыптасқан шекарасын қайта қарау.
  2. Стратегияның тұтас көрінісін анықтау.
  3. Өнімді әзірге қолданбайтын адамдардың қажетін зерттеу.
  4. Шешімдерді ретімен бағалау: алдымен сатып алушыға пайдасы, одан кейін бағасы, өзіндік құны және қабылдауға кедергі болатын жайттар.
  5. Ұйым ішіндегі негізгі кедергілерді еңсеру.
  6. Стратегияны кім және қалай орындайтынын жоспарлау кезінде ескеру.

Чан Ким мен Рене Моборнның «Көк мұхит стратегиясы» кітабы туралы пікірім

Бұл кітапты оқығанда мені бір сұрақ ойландырды. Кітапханаға жиі келетін балалардың не оқитынын білемін. Ал есіктен сирек кіретін оқушыға қандай кітап ұнайтынын қайдан білемін? Авторлардың бұрын назардан тыс қалған адамдардың қызығушылығын ескеру туралы ойы маған мектеп кітапханашысы ретінде жақын болды.

Кітаптағы цирк туралы мысал есімде қалды. Цирк қойылымына театр мен музыканы қосқанда, оны көруге ересектер де қызыққан. Осыны оқып отырып, өзіміздің кітап көрмелерін ойладым. Көрмені дайындауға біраз уақыт жұмсаймыз. Ал үзілісте кірген бала әдемі тізілген кітаптардың қайсысын ашарын білмей қалуы мүмкін. Мен осындай көрмеде шағын ойын өткізіп көрер едім. Мысалы, бір кітапты оқиға ең қызық жеріне келгенде ашып қойып, жанына «Сен кейіпкердің орнында болсаң, не істер едің?» деген сұрақ қалдыруға болады. Бала алдымен өз жауабын ойлайды. Содан кейін кейіпкердің не істегенін білу үшін келесі бетті өзі ашуы мүмкін.

Кітаптан түйгенім – оқырманды қызықтыратын жаңа істі бастауға кейде қолдағы бір кітап та жеткілікті. Енді көрме әзірлегенде ең алдымен «Мұны қалай безендіремін?» деген ойға тоқтамай, «Үзілісте бес минутқа кірген бала осы жерден өзіне не табады?» деп ойланғым келеді.

Парасат майданыТөлен Әбдік
Төлен Әбдіктің «Парасат майданы» кітабының мұқабасы

Авторы

Төлен Әбдік

Негізгі идеясы

Жақсылық пен жамандықтың тартысы адамның өз ішінде де жүреді. Жазушы кейіпкердің екіге жарылған санасы арқылы ақылдың қиянатты да ақтап бере алатынын көрсетіп, ардың алдындағы жауапкершілік туралы ой қозғайды.

Қысқаша мазмұны

Баяндаушы таныс дәрігерден ауруханада жатқан адамның күнделігін алады. Күнделік иесі өзін «Бейтаныс құрбыңыз» деп атайтын адаммен хат алысады. Хат иесі жұрт дұрыс деп қабылдаған қағидаларға күмән келтіреді. Кейіпкер оған жауап жаза отырып, мейірім мен әділдікке неге сенетінін түсіндіруге тырысады. Ақыры дәрігерден өзін сонша мазалаған хаттарды басқа күйге түскенде өз қолымен жазғанын біледі. Күнделік үзіледі. Баяндаушы оның кейінгі тағдырынан хабарсыз қалады.

Төлен Әбдіктің «Парасат майданы» туралы пікірім

«Парасат майданын» оқығанда мені бейтаныс адамның хаттары ойландырды. Ол өз пікірін сондай сенімді жеткізеді. Бір сәт «бұл сөздің де жаны бар ғой» деп қаласың. Бірақ сәл ойланып қарасаң, сол сөзге сүйеніп, біреуге жасаған қиянатыңды да ақтап алуға болады екен. Өзім де кейде біреуге қатты сөйлеп қойсам, «ол да менің көңіліме тиді ғой» деп өзімді жұбатамын. Ал менің сөзім оған қалай батты? Кітапты оқып отырып, осыны ойладым.

Кітапханашы ретінде осы шығарманы жоғары сынып оқушыларымен бірге талқылағым келеді. Әңгімені «Досың бір баланы ренжітіп қойса, не істер едің?» деген сұрақтан бастар едім. Досыңның көңілін қимай үндемей қалуың мүмкін. Бірақ сол кезде ренжіген балаға кім жақтасады? Меніңше, кейде жақсылық жасау үшін ең жақын адамыңа да «осы жерің дұрыс болмады» деп айта білу керек.

Бұрын «жақсы адам» дегенде ең алдымен жұртқа көмектесетін кісіні ойлайтынмын. Енді қателескенін түсініп, өзі бірінші болып кешірім сұрай алған адамды да ойлаймын. Өйткені біреудің қатесін көру оңай. Ал өзіңдікіне келгенде сылтау іздемей, «сені ренжітіп алдым» деп айту әлдеқайда қиын.

«Парасат майданы». Таңдамалы. Алматы, «Раритет», 2012. 5–64-беттер.

XXI ғасырға – 21 сабақЮвал Ноаһ Харари

Негізгі идеясы

Өзгеріс жылдамдаған заманда ақпаратты саралау және өз көзқарасыңды қайта қарау маңызды.

Қысқаша мазмұны

Харари технология, еңбек, білім, саясат пен мәдениетке қатысты жиырма бір мәселені талқылайды. Автор ақпарат көбейген кезде адамның өз назарын қалай басқаратынына көңіл бөледі.

Ювал Ноаһ Хараридің «XXI ғасырға – 21 сабақ» кітабы туралы пікірім

Бұл кітаптың білім туралы тарауы мені кітапханашы ретінде ойландырды. Харари бүгінгі баланың алдында ақпарат көп екенін айтады. Бала бір сұрағына бірнеше жауапты әп-сәтте таба алады. Сонда қайсысына сенеді? Маған автордың осы сұрақты көтергені ұнады. Өйткені оқушыға керекті кітапты тауып берген соң да, онымен сөйлесетін әңгіменің көбі әлі алда екен.

Мысалы, бір оқушы интернеттен Абайға телінген әдемі сөзді көріп, мектептегі көрмеге жазғысы келді делік. Сондайда онымен бірге Абайдың жинағын ашып, әлгі сөзді іздеп көрер едім. Қай өлеңінде немесе қай қара сөзінде кездеседі? Толық мәтінді оқығанда мағынасы қалай ашылады? Ал таба алмасақ, оны ашық айтқан дұрыс. Меніңше, үлкен адамның да «Мұны анық білмеймін, бірге қарап көрейік» дей алуы балаға жақсы үлгі.

Осы кітаптан кейін оқушылармен өткізетін талқылауларымда бір сұраққа көбірек орын бергім келеді. Ол – «Осыны оқыған соң қай ойың өзгерді?» деген сұрақ. Өзімнің де бір ойым өзгерді. Бұрын оқушы іздегенін тауып кетсе, көмегім тиді деп қуанатынмын. Енді сол бала келесі жолы бір мәліметке күмәнданып, оны қалай тексеруді өзі білсе, кітапханадағы әңгімеміздің шын пайдасы сол деп ойлаймын.

Көк мұнарМұхтар Мағауин
Мұхтар Мағауиннің «Көк мұнар» романының мұқабасы

Авторы

Мұхтар Мағауин

Негізгі идеясы

Едігенің тағдыры арқылы жазушы адамның өз талантына сенуі, ғылыми ортадан өз орнын іздеуі және өткеннің рухани мұрасын түсінуге талпынуы туралы ой қозғайды.

Қысқаша мазмұны

Едіге — көне әдебиетті зерттеп жүрген жас аспирант. Ол ғылымға жаңалық әкелгісі келеді. Алайда айналасындағы адамдармен қарым-қатынасы мен өз басындағы дағдарыс оны таңдаған жолы туралы қайта ойлануға мәжбүр етеді. Едіге Алтын Орданың құлау дәуірі туралы роман жазуға кіріседі. Осылайша жас зерттеушінің бүгінгі өмірі мен оның қиялында жанданған өткен заман бір шығармада тоғысады.

Мұхтар Мағауиннің «Көк мұнар» романы туралы пікірім

«Көк мұнарда» менің көңілімде қалған бір нәрсе бар. Жас ғалым Едіге қазақтың өткенін зерттеп жүріп, тарихи роман да жазғысы келеді. Бір адамның әрі ғылымға, әрі көркем әдебиетке осынша ықылас қойғаны маған қызық көрінді. Сондықтан оның ойындағы кітабын аяқтай алмай қалғаны жаныма батты. Оқырман ретінде сол жазылмай қалған романды қолыма алып, ең болмаса алғашқы бетін оқып көргім келді.

Кітапханашы ретінде осы тұста өз жұмысымды ойладым. Бала сөреден бір кітапты алып, автордың атын, шыққан жылын көре алады. Ал жазушының сол тақырыпты қанша уақыт ойлап жүргенін, неден күмәнданғанын қайдан білсін? Едігенің тағдыры маған кітапқа осы жағынан қарауға себеп болды. Енді бір оқушы өзі жазған шағын әңгімесін көрсетуге келсе, алдымен «Осының қай жерін жазу өзіңе қызық болды?» деп сұрағым келеді. Мүмкін, оның көптен бері біреуге айтқысы келген ойы дәл сол жерде шығар.

Мен бұл романды болашақ мамандығын таңдап жүрген жоғары сынып оқушыларына ұсынар едім. Едіге туралы әңгімелескенде оларға қояр бір сұрағым бар. «Өзің жақсы көретін ісіңе күмәнданған кезде, кімнің сені тыңдағанын қалар едің?» Меніңше, әр оқушының осы сұраққа берер жауабы бөлек.

Кітапты Scribd платформасында ашу

Оқу тізіміндегі кітаптар

Стратегиялық менеджмент негіздеріДжон Гэмбл, Маргарет Питереф, Артур Томпсон
Мемлекеттік саясатДжеймс Э. Андерсон
Азаматтыққа адалдықСағат Әшімбаев
Соғыс психологиясыБауыржан Момышұлы
Жүз жылдық жалғыздықГабриэль Гарсиа Маркес
Жасанды сана және адамзаттың жаңа дәуіріГенри Киссинджер, Дэниел Хаттенлокер, Эрик Шмидт
Құтты білікЖүсіп Баласағұн
Ұлтқа қызмет етуСейдахмет Құттықадам
Соңғы парызӘбдіжәміл Нұрпейіс
Әке туралы ой-толғауҚасым-Жомарт Тоқаев

Оқырманға ұсыныс

«XXI ғасырға – 21 сабақ» кітабының мұқабасы

XXI ғасырға – 21 сабақ

Ювал Ноаһ Харари · Алматы, 2019

Мектеп кітапханашысы ретінде оқырмандарға Ювал Ноаһ Хараридің «XXI ғасырға – 21 сабақ» кітабын ұсынамын. Әсіресе білім туралы тарауын жоғары сынып оқушыларымен бірге талқылауға болады. Мысалы, бір жаңалықты екі сайт екі түрлі жазса, балаларға мына сұрақты қояр едім.

«Қайсысына сенер едің? Неге?»

Содан кейін хабардың алғаш қайда жарияланғанын бірге іздеп көрер едік. Маған осы кітаптың ұнаған тұсы да сол — оқығаның кітапханада балалармен әңгіме бастауға себеп болады.

Кітап туралы пікірімді оқу